Γενικοί Διευθυντές

ΠΑΝΟΣ ΑΔΑΜΙΔΗΣ 17.05.1965 - 11.06.1981
ΛΙΝΟΣ ΣΙΑΚΑΛΛΗΣ 30.06.1981 - 25.05.1982
ΠΑΝΟΣ ΑΔΑΜΙΔΗΣ 26.05.1982 - 08.08.1985
ΝΙΚΟΣ ΣΥΜΕΩΝΙΔΗΣ 08.08.1985 - 11.06.1989
ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ 12.06.1989 - 03.05.1990
ΠΑΝΟΣ ΑΔΑΜΙΔΗΣ 14.05.1990 - 02.03.1991 
ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΠΑΤΖΗΝΑΚΟΣ 15.05.1991 - 30.04.1995
ΑΝΔΡΕΑΣ ΦΥΛΑΚΤΟΥ 01.05.1995 - 31.03.2000
ΠΕΤΡΟΣ ΚΑΡΕΚΛΑΣ 02.05.2000 - 30.11.2004
ΟΛΥΜΠΙΑ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ 01.12.2004 - 09.01.2014
ΑΙΓΛΗ ΠΑΝΤΕΛΑΚH 10.01.2014 - σήμερα

Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Κυπριακή Δημοκρατία στήριξε και ανέπτυξε σταδιακά υποδομές για δημόσια παιδεία από την προδημοτική μέχρι και την ανώτατη εκπαίδευση. Η Ελληνική Κοινοτική Συνέλευση (1960-1965) και το Υπουργείο Παιδείας (1965 μέχρι σήμερα) ανέλαβαν την ευθύνη για τη διαχείριση των ζητημάτων της παιδείας και της εκπαίδευσης αλλά και του πολιτισμού.

Ι. Μεταβατική περίοδος (1959-1960)

Την ευθύνη για τα θέματα παιδείας, θρησκείας και πολιτισμού της Ελληνοκυπριακής Κοινότητας ανέλαβε ένα μεταβατικό Εκπαιδευτικό Συμβούλιο, το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Συμβούλιο, στο οποίο υπαγόταν το Ελληνικό Γραφείο Παιδείας (1η Μαΐου 1959 μέχρι 15 Αυγούστου 1960).

ΙΙ. Ελληνική Κοινοτική Συνέλευση Κύπρου (1960-1965)

Στα πρώτα χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας οι τομείς της εκπαίδευσης και του πολιτισμού αποτέλεσαν αποκλειστική αρμοδιότητα της Ελληνικής Κοινοτικής Συνέλευσης Κύπρου (ΕΚΣΚ) για το διάστημα μεταξύ 1960 ως 1965. Στη συνέχεια, τις ευθύνες και τις αρμοδιότητες αυτές ανέλαβε το Υπουργείο Παιδείας, το οποίο από το 1993 μετονομάστηκε σε Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Η έναρξη λειτουργίας της Ελληνικής Κοινοτικής Συνέλευσης Κύπρου (ΕΚΣΚ) έγινε στις 16 Αυγούστου 1960 με 23 μέλη και πρώτο Πρόεδρο το δρα Κωνσταντίνο Σπυριδάκι. Κατά την περίοδο 1960-1965 υπεύθυνοι για την παιδεία και τον πολιτισμό ήταν οι βουλευτές της Επιτροπής Παιδείας και σε ορισμένα θέματα συμμετείχαν και οι βουλευτές της Επιτροπής Επιλογής και Διοίκησης. Ο Δρ Κωνσταντίνος Σπυριδάκις διετέλεσε Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινοτικής Συνέλευσης Κύπρου και ταυτόχρονα και πρόεδρος των Επιτροπών της Συνέλευσης από το 1960 ως το 1962. Στη συνέχεια, ανέλαβαν την προεδρία των Επιτροπών βουλευτές. Μετά το 1962 την προεδρία των Επιτροπών της Παιδείας και της Επιλογής και Διοίκησης ανέλαβαν ο Ιωάννης Χαρμαντάς και ο Νίκος Αντωνίου, αντίστοιχα. Στην Κοινοτική Συνέλευση υπαγόταν το Γραφείο Παιδείας, στο οποίο διευθυντής ήταν ο Κλεάνθης Γεωργιάδης.

Η ΕΚΣΚ ανέλαβε την αρμοδιότητα να μεριμνήσει «περί παντός μορφωτικού και πολιτιστικού ζητήματος». Ανέλαβε «μια γιγαντιαία προσπάθεια εκσυγχρονισμού της εκπαιδεύσεως και της πνευματικής και πολιτιστικής ανάπτυξης του τόπου» και προώθησε την «κοινοτικοποίηση» όλων των σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης. Όλα τα σχολεία (με την εξαίρεση 2 που παρέμειναν ιδιωτικά) υπάγονταν στις αρμοδιότητες της ΕΚΣΚ.

Τα σχολικά εγχειρίδια παρέχονταν δωρεάν από την Ελληνική Κυβέρνηση μετά το 1960, ενώ αργότερα αρκετά σχολικά βιβλία εκδίδονταν από την Υπηρεσία Ανάπτυξης Προγραμμάτων. Από το 1969 και εξής δημοφιλέστεροι κλάδοι ήταν το Κλασικό και το Πρακτικό για όσους πρωτίστως επιθυμούσαν πανεπιστημιακή μόρφωση. Τον Εμπορικό Κλάδο κυρίως ακολουθούσαν μαθητές που προσανατολίζονταν σε άμεση εργοδότηση σε γραφειακά επαγγέλματα, στη δημόσια υπηρεσία ή στον ιδιωτικό τομέα. Στις Τεχνικές Σχολές φοιτούσαν συνήθως μαθητές που στόχευαν σε άμεση επαγγελματική αποκατάσταση, χωρίς να αποκλείεται και η πρόσβαση στην Ανώτερη και στην Ανώτατη Εκπαίδευση.

Από το 1960 και μετά ο θεσμός των Σχολικών Εφορειών, που προϋπήρχε, είχε την αρμοδιότητα και την ευθύνη για την επιμέλεια του σχολικού εξοπλισμού και την ανέγερση και συντήρηση των σχολικών κτηρίων. Τα μέλη των Σχολικών Εφορειών διορίζονταν από την ΕΚΣΚ, όπως γινόταν και κατά την αποικιοκρατία.

Για τη λειτουργία και διοίκηση των σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης καθιερώθηκε ο θεσμός των Επιθεωρητών το 1961 ο οποίος προϋπήρχε στη Στοιχειώδη Εκπαίδευση. Η θέση του Επιθεωρητή ήταν θέση προαγωγής και οι ενδιαφερόμενοι έπρεπε να κατέχουν μεταπτυχιακό προσόν. Τα καθήκοντά τους ήταν η επιμόρφωση, η επιθεώρηση, η παροχή συμβουλών και η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών.

Η Στοιχειώδης ή Πρωτοβάθμια εκπαίδευση έγινε υποχρεωτική το 1962, παρόλο που και στα προηγούμενα χρόνια τα παιδιά εγγράφονταν για φοίτηση στο Δημοτικό Σχολείο.

Σε ό,τι αφορά τη Μέση Εκπαίδευση, το 1964, εξαιτίας των διακοινοτικών ταραχών ακυρώθηκε η διεξαγωγή των γραπτών εξετάσεων του Α΄ εξαμήνου και έκτοτε καταργήθηκαν οριστικά. Η ΕΚΣΚ αυτοδιαλύθηκε την 31η Μαρτίου 1965.

Μέχρι το 1976 οι βασικές διαφορές/αποκλίσεις από το ελλαδικό εκπαιδευτικό σύστημα ήταν οι εξής:
  • Το εξατάξιο γυμνάσιο διαιρέθηκε άτυπα σε δύο τριετείς κύκλους αλλά με ενιαία διεύθυνση και καθηγητικό σύλλογο.
  • Ο κατώτερος κύκλος παρείχε «τριετή γενικήν μόρφωσιν επί ανθρωπιστικής βάσεως» και ο ανώτερος πρόσφερε «τριετή ειδικήν μόρφωσιν». Η ειδίκευση προσφερόταν σε τρεις χωριστούς κλάδους (Κλασικό, Πρακτικό ή Θετικών Επιστημών και Γλωσσών και Εμπορίου).
  • Δόθηκε έμφαση στην Τεχνική Εκπαίδευση.
  • Επεκτάθηκαν και βελτιώθηκαν οι δύο Τεχνικές Σχολές που ιδρύθηκαν επί Αγγλοκρατίας στη Λευκωσία και στη Λεμεσό. Ιδρύθηκαν ακόμη τρεις Τεχνικές Σχολές με αποκλειστική χρήση της χορηγίας που πρόσφερε η Κυβέρνηση της Ελλάδας προς την Κύπρο για γενική ενίσχυση της ελληνοκυπριακής εκπαίδευσης.
  • Ιδρύθηκαν Οκτατάξια Δημοτικά Σχολεία.
  • Για παιδιά των αγροτικών περιοχών 12-14 ετών, τα οποία δε θα φοιτούσαν σε Γυμνάσια, ιδρύθηκαν οκτατάξια δημοτικά σχολεία και σε αυτά παρεχόταν ειδική μόρφωση (γεωργική, τεχνική, οικοκυρικά), η οποία ήταν αναγκαία για τη ζωή στις αγροτικές περιοχές.
  • Ιδρύθηκε το Γεωργικό Γυμνάσιο στη Μόρφου. Επί Αγγλοκρατίας υπήρχε Ανωτέρα Γεωργική Σχολή.
  • Ο κυριότερος σκοπός του Γυμνασίου αυτού ήταν η προαγωγή της γεωργικής πολιτικής, η οποία «έπρεπε να αποτελέσει βάσιν της όλης δημιουργικής πολιτικής» της Κύπρου.
  • Η Παιδαγωγική Ακαδημία Κύπρου επεξέτεινε τα έτη φοίτησης για δασκάλους και νηπιαγωγούς από 2 σε 3 χρόνια.

ΙΙΙ. Υπουργείο Παιδείας (1965-1993)

Το Υπουργείο Παιδείας ιδρύθηκε την 1η Απριλίου 1965 και πρώτος υπουργός έγινε ο Δρ Κωνσταντίνος Σπυριδάκις, ο οποίος από το 1960 ήταν πρόεδρος της Ελληνικής Κοινοτικής Συνέλευσης. Στο Υπουργείο Παιδείας υπάγονταν το Τμήμα Στοιχειώδους Εκπαίδευσης, το Τμήμα Μέσης και Ανώτερης Εκπαίδευσης και το Τμήμα Τεχνικής Εκπαίδευσης, το οποίο αυτονομήθηκε από τη Μέση Εκπαίδευση.

Ταυτόχρονα, δημιουργήθηκε ανεξάρτητο όργανο, η Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (ΕΕΥ), η οποία έκτοτε ανέλαβε το διορισμό, προαγωγή και μετάθεση εκπαιδευτικών και επιθεωρητών όλων των βαθμίδων.

Σε ό,τι αφορά τη Μέση Εκπαίδευση καθορίστηκε το 1965 να γίνονται οι εισιτήριες εξετάσεις σε παγκύπρια βάση. Εισιτήριες εξετάσεις υπήρχαν και πριν από το 1960. Το Σεπτέμβριο του 1974 οι εισιτήριες εξετάσεις καταργήθηκαν.

Το ίδιο διάστημα καθιερώθηκαν Ενιαίες Εξετάσεις, οι οποίες ονομάζονταν Προαγωγικές, για τη Γ΄ Γυμνασίου και ίσχυσαν από το σχολικό έτος 1965-1966 μέχρι το 1976. Επίσης ίσχυσαν Ενιαίες Απολυτήριες Εξετάσεις (για τα κύρια μαθήματα κατεύθυνσης) από το 1965-1966 μέχρι το 1976 για την Στ΄ τάξη.

Ο θεσμός του Εσπερινού Γυμνασίου λειτούργησε για πρώτη φορά το 1970-1971 στο κτήριο του Γυμνασίου Αρρένων Κύκκου (σήμερα το σχολείο ονομάζεται Ενιαίο Λύκειο Κύκκου Α΄).

Το 1971 ο εμπειρογνώμονας της Ουνέσκο καθηγητής E. G. Wedell κατέθεσε στο Υπουργείο Παιδείας την έκθεση «Cyprus – Teacher Education Development» στην οποία εισηγήθηκε τη δημιουργία ενός σώματος για επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Εύστοχα o καθηγητής Wedell σημείωνε από τότε τα ακόλουθα, για την ανάγκη επικαιροποίησης της γνώσης και την αναπροσαρμογή στη μέθοδο διδασκαλίας της: «Knowledge changes not only from one generation to another but at an accelerating pace, until knowledge acquired during a person’s initial training for a given job becomes out of date, well within his working life span, often within 5-10 years. The ‘turnover of knowledge’ as it has come to be called must change both what is taught, and how is taught» (pp.12-13).

Το 1972, με σχετική απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ιδρύθηκε το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου, το οποίο ανέλαβε από το 1973 την υποστήριξη των εκπαιδευτικών όλων των βαθμίδων. Πρώτος διευθυντής του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ανέλαβε ο Δρ Ιωάννης Κουτσάκος.

Το 1974, μετά την Τουρκική Εισβολή, οι εκτοπισμένοι μαθητές συνέχισαν μαθήματα σε σχολεία στις ελεύθερες περιοχές. Υπολογίζεται ότι ένας στους τρεις μαθητές μετά το 1974 ήταν προσφυγόπουλο.

Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά τη Μέση Εκπαίδευση καταλήφθηκαν 18 από τα 45 Γυμνάσια, 2 από τις 8 Τεχνικές Σχολές και τρία ακόμα σχολεία που γειτνίαζαν με τη γραμμή αντιπαράταξης στη Λευκωσία λειτούργησαν σε άλλα κτήρια (το Γυμνάσιο Θηλέων Παλουριώτισσας, το Γυμνάσιο Θηλέων Φανερωμένης και την Τεχνική Σχολή Αγίου Κασιανού). Στη Μέση Εκπαίδευση μετά τα γεγονότα του 1974 είχαμε τη λειτουργία της «απογευματινής φοίτησης». Σε 29 κτήρια λειτούργησαν 42 σχολεία, τα 13 με απογευματινή φοίτηση. Το ίδιο συνέβηκε και στις Τεχνικές Σχολές, όπου είχαμε 3 από αυτές να λειτούργησαν με απογευματινή φοίτηση. Η Τεχνική Σχολή Λεμεσού λειτούργησε με απογευματινή φοίτηση μέχρι και το έτος 1981-1982.

Σε ό,τι αφορά τη δημοτική εκπαίδευση, το σχολικό έτος 1974-1975 οι μαθητές 168 δημοτικών σχολείων από τα 548, τα οποία λειτουργούσαν μέχρι το σχολικό έτος 1973-1974, συνέχισαν μαθήματα σε αντίσκηνα στους καταυλισμούς ή σε σχολεία των ελεύθερων περιοχών.

Στα κατεχόμενα, από το 1974 και εξής λειτούργησαν για κάποιο διάστημα δημοτικά και γυμνάσια, εκεί όπου υπήρχαν εγκλωβισμένοι (Γιαλούσα, Αγία Τριάδα Γιαλούσας, Μπέλλα-Παϊς και Ριζοκάρπασο). Το Γυμνάσιο Ριζοκαρπάσου επαναλειτούργησε τα τελευταία χρόνια, κατόπιν έντονων προσπαθειών και παραστάσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας .

Από το 1976 περιορίζονται οι προαγωγικές εξετάσεις στα λεγόμενα «κύρια» μαθήματα και το σχολικό έτος χωρίζεται σε τρία τρίμηνα. Ο χωρισμός σε τρίμηνα ίσχυσε μέχρι και το σχολικό έτος 2009-2010. Από το 2010 το σχολικό έτος χωρίζεται σε δύο τετράμηνα.

Κατά τη διάρκεια της Επταετίας στην Ελλάδα (1967-1974), η Δικτατορία των Συνταγματαρχών είχε επιβάλει την καθαρεύουσα στα σχολικά εγχειρίδια. Με την Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση του 1976 στην Ελλάδα, τα ελλαδικά σχολικά εγχειρίδια χρησιμοποίησαν και πάλι τη δημοτική γλώσσα. Τα βιβλία που παραλαμβάνει έκτοτε η Κύπρος από την Ελλάδα είναι στη δημοτική γλώσσα.

Παράλληλα, το 1976 μέχρι το 1980, δόθηκε έμφαση στη δημοκρατική οργάνωση και λειτουργία του σχολείου, στην ανάπτυξη Αναλυτικών Προγραμμάτων και στην εισαγωγή καινοτόμων μεθόδων διδασκαλίας. Εισήχθηκε ο θεσμός του Λυκείου Επιλογής Μαθημάτων (ΛΕΜ), το οποίο ουσιαστικά μετατράπηκε σε Λύκειο Επιλογής Συνδυασμών. Στο Γυμνάσιο καταργήθηκε η αριθμητική βαθμολογία και εισήχθηκε ο θεσμός της συνεχούς αξιολόγησης.

Η δωρεάν παιδεία επεκτάθηκε και ολοκληρώθηκε με επέκταση προς τα άνω (λυκειακό κύκλο) και προς τα κάτω (καθιέρωση κρατικής προδημοτικής εκπαίδευσης).

Από το 1980 και εξής με τη δημουργία της Υπηρεσίας Ανάπτυξης Προγραμμάτων (ΥΑΠ) ικανοποιείται η ανάγκη για συγγραφή βιβλίων και διδακτικού υλικού που προέκυψε, κυρίως, από την εισαγωγή μαθημάτων στο πλαίσιο του Λυκείου Επιλογής Μαθημάτων (ΛΕΜ) και τοπικών αναγκών (π.χ. Ανθολόγια Κυπριακής Λογοτεχνίας, έκδοση «Δεν Ξεχνώ» κ.ά.)

Από το 1980 τα σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης διαχωρίζονται με ξεχωριστές διευθύνσεις σε Γυμνάσια και Λύκεια και ο γυμνασιακός κύκλος καταργείται στις Τεχνικές Σχολές από το 1981. Σε ό,τι αφορά τη διάρθρωση της Τεχνικής Εκπαίδευσης, καθιερώθηκαν δύο κατευθύνσεις: η Τεχνική και η Επαγγελματική. Οι κλάδοι τους εμπλουτίστηκαν σε περιεχόμενο.

Από το 1987, με βάση το Νόμο 180/87, θεσμοθετήθηκε ότι για να διοριστεί ένας πτυχιούχος στη Μέση Εκπαίδευση έπρεπε να έχει δίπλωμα παιδαγωγικής κατάρτισης από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου (Πρόγραμμα Προϋπηρεσιακής Κατάρτισης). Η εφαρμογή του νόμου αναστελλόταν κάθε χρόνο μέχρι το 1999. Στις 24 Ιουνίου 1999 ο νόμος τροποποιήθηκε (αρ. 4/99). Έκτοτε μέχρι και το σχολικό έτος 2006-2007 το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο με τη συνδρομή του Πανεπιστημίου Κύπρου και άλλων πανεπιστημίων του εξωτερικού εξουσιοδοτήθηκε να αναλάβει την οργάνωση του προγράμματος Προϋπηρεσιακής Κατάρτισης των Υποψηφίων Εκπαιδευτικών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (ΠΠΚΥΕ). Από το σχολικό έτος 2007-2008 η αρμοδιότητα εκχωρήθηκε στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.

Την ίδια περίοδο έχουμε την εισαγωγή του θεσμού του Ολοήμερου Σχολείου στη Δημοτική Εκπαίδευση.

Από το 1989 έχουμε την ίδρυση και το 1992 τη λειτουργία του Πανεπιστημίου Κύπρου, του πρώτου από τα τρία ανώτατα κρατικά ιδρύματα της Κύπρου και την εισαγωγή του θεσμού των Ενιαίων Εξετάσεων με κοινό εξεταστικό δοκίμιο για όλους τους μαθητές της Γ΄ Λυκείου.

IV. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού (1993 μέχρι σήμερα)

Το Ενιαίο Λύκειο, θεσπίστηκε πιλοτικά το 1995 και η νομοθεσία προέβλεπε την ενοποίηση της Λυκειακής και της Τεχνικής Εκπαίδευσης. Εισήχθηκε σε δοκιμαστική βάση σε τρία μεγάλα λύκεια της Λευκωσίας (το Λύκειο Κύκκου Α΄, το Λύκειο Κύκκου Β΄ και την Τεχνική Σχολή Μακάριος Γ΄). Το Πρόγραμμα περιλάμβανε τρεις κατηγορίες μαθημάτων: α) μαθήματα κοινού κορμού, β) μαθήματα ειδίκευσης/κλάδου/ ειδικότητας και γ) μαθήματα ειδικού ενδιαφέροντος. Η Τεχνική Εκπαίδευση θα φιλοξενούνταν με μαθήματα στο πρόγραμμα των Λυκείων. Ωστόσο, το Ενιαίο Λύκειο λειτούργησε μόνο τρία χρόνια με τη μορφή αυτή και στη συνέχεια τα συγκεκριμένα Λύκεια επανήλθαν στο πρόγραμμα των υπόλοιπων Λυκείων. Από το 2000 μέχρι σήμερα εφαρμόζεται σε παγκύπρια κλίμακα ο θεσμός του Ενιαίου Λυκείου σε όλα τα σχολεία Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης. Θεωρητικά, είναι εφικτοί 150 συνδυασμοί μαθημάτων.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου 2002-2008 ιδρύθηκαν και λειτούργησαν δύο νέα κρατικά πανεπιστήμια, το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΤΕΠΑΚ) και το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΑΠΚΥ). Το ΤΕΠΑΚ με έδρα τη Λεμεσό ιδρύθηκε με νόμο το 2003 και δέκτηκε το 2007 τους πρώτους του φοιτητές. Το Ανοικτό Πανεπιστήμιο ιδρύθηκε με νόμο το 2002.

Το ΑΠΚΥ είναι Δημόσιο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα που παρέχει πτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα, καθώς επίσης και εκπαιδευτικά / επιμορφωτικά προγράμματα σύντομης διάρκειας. Λειτουργεί στη βάση της ανοικτής και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και υλοποιεί ουσιαστικά την απαίτηση της διά βίου μάθησης.

Επίσης, το 2005 ψηφίστηκε ο νόμος 1909 (1) και το 2007 ο νόμος 197(1) για τη λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων και έχουν ήδη δοθεί άδειες σε 4 ιδιωτικά πανεπιστήμια. Σε ό,τι αφορά την εισδοχή στα ανώτερα και ανώτατα ιδρύματα της Ελλάδας και της Κύπρου εφαρμόστηκε νέο σύστημα εισαγωγής με την ενοποίηση ενιαίων και εισαγωγικών εξετάσεων στις λεγόμενες Παγκύπριες Εξετάσεις.

Η Προδημοτική Εκπαίδευση καθιερώθηκε ως υποχρεωτική. Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου από το Σεπτέμβρη του 2004, ισχύει υποχρεωτική προδημοτική εκπαίδευση. Παιδιά ηλικίας 4 8/12 - 5 8/12 χρονών, εγγράφονται για να φοιτήσουν σε δημόσιο νηπιαγωγείο δωρεάν. Επιπλέον, στα δημόσια νηπιαγωγεία καλύπτονται οι εκπαιδευτικές ανάγκες ενός μεγάλου ποσοστού παιδιών ηλικίας 3 - 4 8/12 χρονών, νοουμένου ότι υπάρχουν κενές θέσεις. Οι γονείς, βέβαια, διατηρούν το δικαίωμα να επιλέξουν το είδος του νηπιαγωγείου στο οποίο θα ήθελαν να φοιτήσουν τα παιδιά τους, δημόσιο ή ιδιωτικό.

Στις 3 Σεπτεμβρίου 2003 το Υπουργικό Συμβούλιο διόρισε επταμελή επιτροπή ακαδημαϊκών για τη μελέτη του εκπαιδευτικού συστήματος και την υποβολή έκθεσης για μια σφαιρική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Στις 31 Αυγούστου 2004 η επταμελής Επιτροπή Ειδικών για την Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση παρέδωσε εκτενή Έκθεση με τις αναλύσεις και τις εισηγήσεις της, με βάση τους όρους εντολής που έλαβε από το Υπουργικό Συμβούλιο. Το Υπουργικό Συμβούλιο κοινοποίησε την Έκθεση στους πολιτικούς, κοινωνικούς και εκπαιδευτικούς φορείς για μελέτη και διαβούλευση. Στοχεύοντας στην κοινωνική συναίνεση για τη μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος καθόρισε πλαίσιο, θέματα και μηχανισμούς διαλόγου για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Τα θέματα προτεραιότητας που καθορίστηκαν σε τακτικές του συνεδρίες ήταν:
  • Η εισαγωγή νέου συστήματος πρόσβασης στα ανώτερα και ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ελλάδας και της Κύπρου
  • Η λήψη μέτρων για αντιμετώπιση της παραπαιδείας
  • Η ετοιμασία Αναλυτικών Προγραμμάτων για τη δεκάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση
  • Η αναμόρφωση του προγράμματος Προϋπηρεσιακής Κατάρτισης των λειτουργών της Μέσης Εκπαίδευσης και εισαγωγή κινήτρων για υποχρεωτική και προαιρετική επιμόρφωση όλων των εκπαιδευτικών
  • Η δημιουργία Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης (ΚΕΕΑ) και η αναδόμηση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (ΠΙ)
  • Η ολοκλήρωση της διαδικασίας για ένα νέο σχέδιο αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και του εκπαιδευτικού έργου
  • Η αναδόμηση των Τμημάτων του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού
  • Η αναδιοργάνωση του Ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου και η προσπάθεια για επέκτασή του στην Προδημοτική και στο Γυμνασιακό κύκλο
  • Η δημιουργία ιδρυμάτων μεταλυκειακής κατάρτισης
  • Η θεσμοποίηση Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης Ποιότητας

Τα τελευταία χρόνια συνεχίζεται η προσπάθεια της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, η οποία εστιάζεται στα ακόλουθα:
  • Εκσυγχρονισμό της δομής και του περιεχομένου της Εκπαίδευσης με τη διαμόρφωση, σταδιακή προώθηση και εφαρμογή των Νέων Αναλυτικών και Ωρολόγιων Προγραμμάτων
  • Λειτουργία του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης
  • Ολοκλήρωση της μείωσης του αριθμού των μαθητών κατά τμήμα από 30 σε 25 σε όλες τις τάξεις
  • Εισαγωγή τετραμήνων στη Μέση Εκπαίδευση από το σχολικό έτος 2010-2011
  • Ετοιμασία ολοκληρωμένης πρότασης για την εισαγωγή νέου συστήματος αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου και των εκπαιδευτικών
  • Εφαρμογή ολοκληρωμένης πολιτικής για την ένταξη των αλλόγλωσσων μαθητών από το 2008-2009
  • Αναβάθμιση της υλικοτεχνικής υποδομής των σχολείων
  • Εφαρμογή ολοκληρωμένου σχεδίου για την αντιμετώπιση της αντικοινωνικής συμπεριφοράς και της παραβατικότητας στα σχολεία
  • Εφαρμογή πακέτου μέτρων για τη φοιτητική μέριμνα
  • Επέκταση των Ζωνών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΖΕΠ)
  • Επιχορήγηση των μαθητών της Β΄ Γυμνασίου για την αγορά φορητού ηλεκτρονικού υπολογιστή
  • Επέκταση του Ανοικτού Σχολείου

Περίοδος 2010-2015

  • 2010: Εκδίδονται τα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα (ΝΑΠ) σπουδών και παράλληλα με τη νέα σχολική χρονιά αρχίζει το μπόλιασμα των υφιστάμενων Αναλυτικών Προγραμμάτων με πτυχές των ΝΑΠ, δηλαδή σταδιακή εισαγωγή τους. Επίσης αρχίζει η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στα ΝΑΠ.
  • 2011: Ολοκληρώνεται η εισαγωγή του Υπευθύνου Τμήματος σε όλο το Γυμνάσιο με Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου.
  • 2012: Λειτουργούν σε όλες τις πόλεις Μουσικά Λύκεια. Η Κύπρος συμμετέχει για πρώτη φορά στη διεθνή έρευνα PISA. Ο ετήσιος σχολικός εκπαιδευτικός χρόνος για σκοπούς κατανομής της διδασκόμενης ύλης, αξιολόγησης των μαθητών και ωρολογίου προγράμματος κατανέμεται σε δύο τετράμηνα, εγκαταλείποντας τη διαίρεσή του σε τρίμηνα, και με παράλληλη εισαγωγή του θεσμού του διημέρου του εκπαιδευτικού που αφορά σε δύο εμβόλιμες ημέρες μεταξύ Α και Β τετραμήνου και στοχεύει στην ποιοτική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Εφαρμόζεται για πρώτη φορά πρόγραμμα Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών (Μέντωρ) με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.
  • 2013: Συστήνεται, μετά από πρόταση του Υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού, Επιστημονική Επιτροπή για τον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Βασικό έργο της Επιτροπής είναι η αξιολόγηση της μέχρι τούδε πορείας της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης.
  • 2014: Το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού παρουσιάζει στις εκπαιδευτικές οργανώσεις τις προτάσεις του για το "Νέο σύστημα διορισμών στην εκπαίδευση», το «Νέο σύστημα αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου και των εκπαιδευτικών" και για τη "Νέα ενιαία πολιτική για την επιμόρφωση και την κατάρτιση των εκπαιδευτικών λειτουργών".
  • 2015: Παραδίδονται στις εκπαιδευτικές οργανώσεις οι αναθεωρημένες προτάσεις για την "Επαγγελματική Μάθηση των εκπαιδευτικών λειτουργών" και το "Σύστημα διορισμών στην εκπαίδευση" καθώς και η πρόταση για το "Νέο Ωρολόγιο Πρόγραμμα", οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τις εισηγήσεις και τις προτάσεις που κατέθεσαν οι εμπλεκόμενοι φορείς. Το Σεπτέμβριο, με την έναρξη του σχολικού έτους εφαρμόζεται το Νέο Ωρολόγιο Πρόγραμμα σε Γυμνάσιο και Α΄ Λυκείου.

Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε. (1η Ιουλίου - 31η Δεκεμβρίου 2012)

Η ανάληψη Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ από την Κύπρο υπήρξε μια πολυδιάστατη προσπάθεια, της οποίας υλοποίηση αποτέλεσε ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση που είχε να αντιμετωπίσει η δημόσια υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας από τον καιρό της ίδρυσής της. Η επιτυχία τόσο σε επίπεδο επίτευξης των πολιτικών στόχων όσο και σε επίπεδο οργανωτικό καταμαρτυρεί ότι η αποτελεσματική λειτουργία της δημόσιας υπηρεσίας είναι μια υλοποιήσιμη επιδίωξη.

Σε επίπεδο Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού η Προεδρία υπήρξε ένα άριστο παράδειγμα της αποτελεσματικότητας που προέκυψε από τη λειτουργία της οριζόντιας δομής του ΓΕΔΥ. Το ΓΕΔΥ διαδραμάτισε κομβικό ρόλο στον προγραμματισμό και την υλοποίηση της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ διασφαλίζοντας την στενή συνεργασία του ΥΠΠ με τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Γραμματεία της Κυπριακής Προεδρίας καθώς και τον εσωτερικό συντονισμό ανάμεσα στις Διευθύνσεις και Υπηρεσίες του ΥΠΠ και τους συνεργαζόμενους Οργανισμούς ΚΟΑ και ΟΝΕΚ.

Βασικός στόχος του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας, ήταν να δοθεί έμφαση στην κοινωνική διάσταση στους τομείς της αρμοδιότητάς του, δηλαδή στα θέματα εκπαίδευσης, νεολαίας, πολιτισμού, οπτικοακουστικών και αθλητισμού. Πιο αναλυτικά, υιοθετήθηκαν τα πιο κάτω κείμενα από τους αρμόδιους Υπουργούς των Κρατών-Μελών της ΕΕ:

1. Στα θέματα εκπαίδευσης υιοθετήθηκαν Συμπεράσματα για τον Αλφαβητισμό, Συμπεράσματα για την ανάδειξη του ολοένα αυξανόμενου ρόλου της εκπαίδευσης στην οικονομική ανάκαμψη, την ανάπτυξη και την απασχόληση στα πλαίσια της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» καθώς και η Σύσταση για την επικύρωση της μη τυπικής και άτυπης μάθησης. Ιδιαίτερη επιτυχία θεωρήθηκε η επίτευξη συμφωνίας για την τελευταία Σύσταση, αφού το θέμα αυτό εκκρεμούσε στο Συμβούλιο για αρκετές Προεδρίες.

2. Στα θέματα Πολιτισμού και Οπτικοακουστικών η Κυπριακή Προεδρία προώθησε με επιτυχία Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση δράσης της Ένωσης όσον αφορά τις πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης για τα έτη 2020 έως 2033, την έγκριση Συμπερασμάτων του Συμβουλίου για την Πολιτιστική διακυβέρνηση, καθώς και Συμπεράσματα για ένα καλύτερο διαδίκτυο για τα παιδιά. Η Κυπριακή Προεδρία πέτυχε επίσης μερική Γενική Προσέγγιση επί του Προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη», η οποία περιλαμβάνει και τον καινούριο Χρηματοδοτικό Μηχανισμό Εγγύησης Δανείων.

3. Στα θέματα Νεολαίας κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας εγκρίθηκαν: Ψήφισμα του Συμβουλίου για την ανασκόπηση του 18μηνου κύκλου του διαρθρωμένου διαλόγου με τους νέους, με θέμα τη συμμετοχή των νέων στο δημοκρατικό βίο στην Ευρώπη, κοινή έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του ανανεωμένου πλαισίου ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας (2010-2018), Συμπεράσματα Συμβουλίου σχετικά με τη συμμετοχή και την κοινωνική ένταξη των νέων με έμφαση στους νέους με μεταναστευτικό υπόβαθρο.

4. Στα θέματα Αθλητισμού εγκρίθηκαν Συμπεράσματα Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση της βάσης τεκμηρίωσης για τη χάραξη στοιχειοθετημένης πολιτικής στον τομέα του αθλητισμού, Συμπεράσματα Προεδρίας σχετικά με τη θέσπιση στρατηγικής για την καταπολέμηση της χειραγώγησης των αποτελεσμάτων των αθλητικών συναντήσεων, Συμπεράσματα Συμβουλίου σχετικά με την προώθηση της σωματικής άσκησης για τη βελτίωση της υγείας (HEPA), έγινε η επιλογή των τριών εκπροσώπων της ΕΕ στο Ιδρυτικό Συμβούλιο του WADA και καθιερώθηκε η Ετήσια Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Αθλητισμού. Για την κατάληξη στα αποτελέσματα αυτά που υιοθετήθηκαν από τους αρμόδιους Υπουργούς των κρατών μελών της ΕΕ, εμπειρογνώμονες και λειτουργοί ΥΠΠ, του ΟΝΕΚ και του ΚΟΑ προήδρευσαν 33 συναντήσεων των 5 προπαρασκευαστικών οργάνων του Συμβουλίου της ΕΕ: Επιτροπή Παιδείας 9 συνεδρίες, Ομάδα «Νεολαίας», 5 συνεδρίες, Επιτροπή Πολιτιστικών Υποθέσεων 6 συνεδρίες Ομάδα «Οπτικοακουστικά Μέσα», 7 συνεδρίες, Ομάδα «Αθλητισμός», 6 συνεδρίες.

Σε επίπεδο οργανωτικό, ενδεικτικά αναφέρεται ότι κατά τη διάρκεια της Προεδρίας, το ΥΠΠ οργάνωσε συνολικά 17 συναντήσεις στην Κύπρο, των οποίων επίσης προήδρευσε, ,και στις οποίες συμμετείχε ένας αριθμός 2260 ατόμων από όλα τα Κράτη Μέλη της ΕΕ,. Συγκεκριμένα οργανώθηκαν: 2 Άτυπα Συμβούλια Υπουργών Παιδείας και Αθλητισμού, από τα 15 της Κυπριακής Προεδρίας, 7 Συναντήσεις Υψηλού Επιπέδου (Γενικών Διευθυντών Εκπαίδευσης, Διευθυντών Νεολαίας, Ανώτερης Εκπαίδευσης, Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Αθλητισμού και Ανωτέρων Αξιωματούχων Πολιτισμού), 6 Συνέδρια εμπειρογνωμόνων, 1 Σύνοδος Νεολαίας, 1 Φόρουμ Αθλητισμού καθώς και 1 Υπουργική Διάσκεψη στο Όσλο της Νορβηγίας.

Η Προεδρία αποτέλεσε επίσης μια σημαντική ευκαιρία μάθησης και συμμετοχής για τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς και τους λειτουργούς του ΥΠΠ. Το ΓΕΔΥ σε συνεργασία με το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και την Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο διοργάνωσε σειρά ενημερωτικών σεμιναρίων για εκπαιδευτικούς καθώς και διαγωνισμούς γνώσεων για μαθητές σχετικά με τις δομές και τον τρόπο λειτουργίας των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θεατρικά δρώμενα, έργα τέχνης και κατασκευές, μουσικές παραστάσεις που οργανώθηκαν από τα σχολεία μας πλαισίωσαν διάφορες επίσημες συναντήσεις της Προεδρίας. Μέσα από το έργο των σχολείων, αλλά και των άλλων εμπλεκόμενων φορέων και οργανισμών δόθηκε μια θαυμάσια ευκαιρία να αναδειχθεί ο πολιτισμός της Κύπρου σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

Κυπριακός Οργανισμός Αθλητισμού

Ο Κυπριακός Οργανισμός Αθλητισμού ιδρύθηκε το 1969, κάτω από συγκεκριμένο Νόμο, τον περί ΚΟΑ Νόμο. Ο ΚΟΑ είναι Ημικρατικός Οργανισμός και ορίζεται σύμφωνα με τους περί Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού Νόμους του 1969 έως 1996 ως η Ανώτατη Αρχή στο χώρο της Κυπριακής Δημοκρατίας για τον εξωσχολικό αθλητισμό.

Βασικοί σκοποί του είναι η ανάπτυξη του εξωσχολικού αθλητισμού, ο συντονισμός της αθλητικής ζωής του τόπου μας, η καλλιέργεια του Ολυμπιακού ιδεώδους και η προβολή της Κύπρου στον Διεθνή αθλητικό χώρο.

Ο Κυπριακός Οργανισμός Αθλητισμού διοικείται από εννιαμελές Διοικητικό Συμβούλιο με Πρόεδρο, Αντιπρόεδρο και επτά μέλη. Υπηρεσιακός προϊστάμενος του Οργανισμού είναι ο Γενικός Διευθυντής. Λειτουργικά ο ΚΟΑ καθορίζει τέσσερις βασικές Υπηρεσίες, οι οποίες χωρίζονται σε δύο τομείς και δύο κλάδους:
  • Τομέας Αθλητισμού
  • Τομέας Αθλητικών χώρων
  • Κλάδος Οικονομικής Διαχείρισης
  • Κλάδος Ανθρώπινου Δυναμικού

Ο αθλητισμός του τόπου μας μπορεί να χωριστεί σε πέντε περιόδους:

Περίοδος Α’: 1969 – 1974

Η εποχή της προσπάθειας για οργάνωση του Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού με βασικό στόχο τη σύσταση Εθνικών Ομοσπονδιών και εγγραφή τους στις αντίστοιχες Παγκόσμιες Ομοσπονδίες.

Περίοδος Β’: 1974 – 1980

Η προσπάθεια για την ανασυγκρότηση του Κυπριακού Αθλητισμού μέσα από τα δεινά που επέφερε η Τουρκική εισβολή και κατοχή το 1974 και παράλληλα η δημιουργία της αναγκαίας αθλητικής υποδομής παρά τα μεγάλα οικονομικά και άλλα προβλήματα της πατρίδας μας που επέφερε η προσφυγοποίηση 200 χιλιάδων συνανθρώπων μας. Εποχή που χαρακτηρίζεται, ως η εποχή της μείζονος προσπάθειας να κρατηθεί και παράλληλα να αναπτυχθεί ο αθλητισμός του τόπου μας, μέσα στα οικονομικά πλαίσια της τότε εποχής.

Περίοδος Γ’: 1980 – 1990

Η εποχή της παρουσίας του Κυπριακού Αθλητισμού στον Παγκόσμιο αθλητικό χώρο με τη συμμετοχή μας σε διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις, στην αρχή με αποτελέσματα καμιά φορά απογοητευτικά, αλλά πάντοτε με την ελπίδα για κάτι καλύτερο. Πρώτη συμμετοχή μας ως ανεξάρτητο Εθνικό κράτος ήταν στους Ολυμπιακούς Αγώνες τη Μόσχας το 1980. Η συνέχεια υπήρξε ραγδαία και η ανάπτυξη του Κυπριακού Αθλητισμού πρωτόγνωρη για τα Κυπριακά δεδομένα. Παράλληλα υπήρξε σημαντική διεύρυνση της βάσης των αθλημάτων μας με τη σημαντική αύξηση του ενεργού αθλητικού και τεχνικού δυναμικού του τόπου μας. Υποστηρίζεται ότι η δεκαετία αυτή θεμελίωσε την αναπτυξιακή πορεία του Κυπριακού Αθλητισμού. Το 1985 άρχισε τη λειτουργία του το Πρόγραμμα ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ και κάλυψε σε μεγάλο βαθμό την παιδική ηλικία με πρόγραμμα προσανατολισμός στην άθληση.

Περίοδος Δ’: 1990 – 2000

Η εποχή της έντονης αγωνιστικής παρουσίας μας στον Διεθνή αθλητικό χώρο με σημαντικές επιτυχίες και διακρίσεις. Ο Αθλητισμός του τόπου μας ακολούθησε Ευρωπαϊκή πορεία και παράλληλα ανταποκρίθηκε πλήρως προς τις Ευρωπαϊκές συμβάσεις και δεσμεύσεις που καθόριζε ο Ευρωπαϊκός Αθλητικός Χάρτης της Ρόδου και ο Κώδικας Ηθικής.

Περίοδος Ε’: 2000 – 2010

Περίοδος της σταδιακής εναρμόνισης με τα Ευρωπαϊκά δεδομένα με στόχο να επιτευχθεί η ένταξη στην Ενωμένη Ευρώπη, η οποία τελικά έγινε την 1η Μαΐου 2004, όπου η Κύπρος είναι μεταξύ των 25 Κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο σημαντικότερος στόχος του Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού, είναι η σταδιακή και ουσιαστική εφαρμογή των ψηφισμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης με στόχο: «Ένας αγνός και ωφέλιμος Αθλητισμός».

Λευκή Βίβλος:

Σημαντική ήταν η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2008, για την καθιέρωση της Λευκής Βίβλου για τον Ευρωπαϊκό αθλητισμό, την οποία η χώρα μας υιοθέτησε σε όλες τις, τις παραμέτρους. Η Λευκή Βίβλος είναι ουσιαστικά η πρώτη συνολική πρωτοβουλία σε Ευρωπαϊκό επίπεδο για τον αθλητισμό. Σκοπός της είναι να δώσει μια στρατηγική κατεύθυνση σχετικά με το ρόλο του αθλητισμού στην Ε.Ε. Η Λευκή Βίβλος σέβεται την αρχή της επικουρικότητας, την αυτονομία των αθλητικών οργανώσεων, το νομικό πλαίσιο της Ε.Ε. και προσφέρει νομική σαφήνεια στους ενδιαφερομένους, κάνοντας μια απογραφή της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και των αποφάσεων της Επιτροπής, σχετικά με τον αθλητισμό.

Αναγνωρίζοντας τον κοινωνικό και οικονομικό ρόλο του αθλητισμού θα κατευθύνει τις δραστηριότητες της Επιτροπής στον τομέα αυτό τα επόμενα χρόνια. Ο ΚΟΑ πιστός στις διακηρύξεις του, ότι ο αθλητισμός, αποτελεί μια ανθρώπινη, κοινωνική δραστηριότητα, απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως ηλικίας ή φύλου, με στόχο όχι μόνο τον πρωταθλητισμό, αλλά την υγεία των πολιτών. Για αυτό στηρίζει με όλες της τις δυνάμεις τις πρόνοιες της Λευκής Βίβλου, οι οποίες έχουν ως πρώτο στόχο να θεραπεύσουν τα κακώς έχοντα του αθλητισμού που έχουν συσσωρευτεί τα τελευταία είκοσι χρόνια, όπως την εμπορευματοποίηση, το ντόπινγκ, το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, τη βία και το ρατσισμό.

Ο ΚΟΑ αγκαλιάζει την όλη προσπάθεια και υλικά και ηθικά, πάντοτε μέσα στα πλαίσια ενός ευρύτερου κοινωνικού διαλόγου, κάτω από τη βασική αρχή, που ζητά η Ευρώπη: ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ.

Περίοδος Ζ’: Στρατηγική ΚΟΑ μέχρι το 2020

Ο Κυπριακός Οργανισμός Αθλητισμού ανταποκρινόμενος σε συγκεκριμένες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στηριζόμενος στις προτάσεις, όπως αυτές υιοθετήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, προχώρησε στο σχεδιασμό της Στρατηγικής του ΚΟΑ μέχρι το 2020 που αφορά τον Αθλητισμό.

Η Στρατηγική του Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού 2020 «Δικαίωμα στην Άθληση – Πολίτες εν Δράση», χαράσσει μια νέα εποχή στο αθλητικό πρόγραμμα της Κύπρου. Καταδεικνύεται μια νέα διαφορετική διάσταση και επικεντρώνεται στα νέα δεδομένα που υπάρχουν τώρα και τα έχει οριοθετήσει ο Ευρωπαϊκός Αθλητικός χώρος και ειδικότερα η Ευρωπαϊκή Ένωση, στη Συνθήκη της Λισσαβόνας και μέσω της Λευκής Βίβλου.

Ο ΚΟΑ προχώρησε στον καταρτισμό αυτών των πρωταρχικών στόχων του αθλητισμού, ανταποκρινόμενος σε συγκεκριμένες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στηριζόμενος στις προτάσεις, όπως αυτές υιοθετήθηκαν από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Βασικά χαρακτηριστικά της Στρατηγικής ΚΟΑ 2020, είναι ότι μέσα από οκτώ στρατηγικές χαράσσεται η πορεία του Κυπριακού Αθλητισμού μέχρι το 2020. Αυτές οι οκτώ στρατηγικές αναλύονται με βασικούς δείκτες απόδοσης, στις οποίες ο ΚΟΑ δεσμεύεται στην ανάληψη δράσεων για να βοηθήσει έτσι στην περαιτέρω ανάπτυξη και πρόοδο του αθλητισμού.

Στη Στρατηγική λήφθηκαν επίσης σοβαρά υπόψη τόσο οι δυνατότητες, όσο και οι αδυναμίες, καθώς και οι ευκαιρίες που υπάρχουν αυτή τη στιγμή στον ευρύτερο Κυπριακό Αθλητισμό.

Εθνικά Προγράμματα

Το 1985 ο Κυπριακός Οργανισμός Αθλητισμού έθεσε σε λειτουργία το Πρόγραμμα «Αθλητισμός Για Όλους» με εισήγηση του τότε Προέδρου του ΚΟΑ. κ. Κυριάκου Νεοκλέους. Ένα Πρόγραμμα που έχει σαν στόχο την υγιή ενασχόληση των ατόμων με τον αθλητισμό προσφέροντας τη χαρά, την ευεξία, τη ψυχαγωγία, την καλή φυσική κατάσταση και υγεία.

Τριακόσια Αθλητικά Κέντρα λειτουργούν σε ολόκληρη την ελεύθερη Κύπρο και λαμβάνουν μέρος σε αυτά 15.000 μέλη όλων των ηλικιών.

Ογδόντα προσοντούχοι καθηγητές Φυσικής Αγωγής στελεχώνουν τα κέντρα άθλησης Παγκύπρια. Η επιτυχία του προγράμματος στηρίζεται άμεσα στην επιστημονική κατάρτιση και στην παιδαγωγική προσέγγιση των καθηγητών.

Κύριος πρωταγωνιστής του Προγράμματος είναι το Παιδί. Το παιδί που έχει την ευκαιρία μέσα από το Πρόγραμμα Γενικής Άθλησης, που διεξάγεται στους Αθλητικούς χώρους των Σχολείων, να γνωρίσει και να αγαπήσει τον Αθλητισμό. Να διαπαιδαγωγηθεί δια μέσου του αθλητισμού και στο μέλλον σαν έφηβος και σαν ενήλικας να χαίρεται αυτή την υγιή ενασχόληση.

Έμφαση δόθηκε τα τελευταία χρόνια στην ανάπτυξη των Εξειδικευμένων Αθλημάτων. Τα παιδιά αγκάλιασαν με αγάπη τα προγράμματα αυτά, στα οποία έχουν την ευκαιρία να επιλέξουν το άθλημα της αρεσκείας τους και να ασχοληθούν αποκλειστικά με αυτό.

Παράλληλα όμως λειτουργούν και τα Προγράμματα για Ενήλικες, ενώ σταδιακά εντάσσονται στις τάξεις του και τα άτομα τρίτης ηλικίας.

Το Εθνικό Σχέδιο Υποστήριξης Αναπτυξιακού Αθλητισμού (Ε.Σ.Υ.Α.Α.) συστάθηκε από τον ΚΟΑ το 1998. Σκοπός του είναι να υποστηρίζει τον αθλητισμό βάσης και συγκεκριμένα τις οργανωμένες αναπτυξιακές ηλικίες του αθλητισμού, μέσω των σωματείων και των συλλόγων, ενισχύοντάς τις σε συγκεκριμένους τομείς. Στην ουσία είναι ένα Εθνικό Σχέδιο με απώτερο στόχο ο Κυπριακός Αθλητισμός να αποκτήσει τη δική του ταυτότητα μέσα από αναπτυξιακές διαδικασίες.

Το Ε.Σ.Υ.Α.Α. είναι ένας τεχνοκρατικός αγωνιστικός σχεδιασμός, που καλύπτει δύο τομείς: ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ για παιδιά μέχρι 16 χρόνων, ΕΦΗΒΙΚΟ, για στήριξη παιδιών 16-18 χρόνων. Ο σχεδιασμός καλύπτει και επιμέρους τομείς όπως είναι η επιμόρφωση, η επιστημονική στήριξη, η αξιολόγηση, η αξιοποίηση και τα κίνητρα. Ο σχεδιασμός βασίζεται πάνω σε επιστημονικά δεδομένα, τα οποία καθορίζονται από διεθνή πρότυπα. Το ΕΣΥΑΑ αποτελεί μια αναγκαιότητα που έχει καθιερωθεί ως ένα ειδικό αναπτυξιακό σχέδιο και ο σχεδιασμός δεν αφορά μόνο τα θεμέλια του αθλητικού οικοδομήματος της Κύπρου, αλλά καλύπτει και τον τρόπο αντιμετώπισης και ανάπτυξης των παιδιών με βάση τις ιδιαιτερότητές τους.

Οργανισμός Νεολαίας Κύπρου

Ο Οργανισμός Νεολαίας Κύπρου συστάθηκε ως νομικό πρόσωπο Δημόσιου Δικαίου το 1994, δυνάμει του περί Οργανισμού Νεολαίας Νόμου του 1994 (Ν.33(Ι)/94) που ψηφίστηκε ομόφωνα από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και άρχισε να λειτουργεί από τις 2 Ιουνίου 1994, που διορίστηκε το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο, προσφέροντας πληθώρα ευκαιριών στους νέους για ενεργό συμμετοχή στα κοινωνικά δρώμενα τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό. Ο Οργανισμός έχει κυρίως συμβουλευτικές αρμοδιότητες ενώ παράλληλα αναλαμβάνει την υλοποίηση Προγραμμάτων για θέματα νεολαίας, μετά από έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου, η οποία παρέχεται συνήθως κατά την έγκριση ετήσιων Προϋπολογισμών του Οργανισμού ή με άλλη ειδική απόφαση. Ως συμβουλευτικό σώμα, το Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού υποβάλλει, μέσω του Υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού προς το Υπουργικό Συμβούλιο, εισηγήσεις σχετικά με τη διαμόρφωση ολοκληρωμένης και εξειδικευμένης πολιτικής σε θέματα νεολαίας, για την προαγωγή των σκοπών του Οργανισμού, που είναι:
  • η πρόοδος και η ευημερία όλων των νέων της Κύπρου,
  • η παροχή ευκαιριών σε όλους τους νέους και στις οργανώσεις τους για συμμετοχή και ανάληψη ευθύνης στην κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη και πρόοδο της κοινότητάς τους και του τόπου γενικότερα,
  • η δημιουργική και υγιής απασχόληση και ψυχαγωγία των νέων της Κύπρου και
  • η άμεση και αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων που απασχολούν τη σύγχρονη νεολαία.
Ο Οργανισμός Νεολαίας Κύπρου έχει 4 Συμβουλευτικά σώματα στα οποία συμμετέχουν οργανώσεις νεολαίας και τμήματα νέων άλλων οργανώσεων. Αυτά είναι: η Πολιτική Επιτροπή, η Συνδικαλιστική Επιτροπή, η Σπουδαστική Επιτροπή και το Γενικό Συμβουλευτικό Σώμα< στο οποίο συμμετέχουν 42 οργανώσεις νεολαίας συμπεριλαμβανομένων των πιο πάνω.

Προγράμματα και Υπηρεσίες του ΟΝΕΚ

1. Εθελοντισμός / Συμμετοχή

Ομάδα Εθελοντών Νέων
Ο Οργανισμός Νεολαίας Κύπρου αναγνωρίζοντας το ρόλο της εθελοντικής προσφοράς, τόσο στην ανάπτυξη της προσωπικότητας των νέων ανθρώπων, όσο και στην καλλιέργεια συλλογικής συνείδησης και κοινωνικής αλληλεγγύης, δημιούργησε «Ομάδας Εθελοντών Νέων» συμβάλλοντας έτσι έμπρακτα στην προώθηση του εθελοντισμού ανάμεσα στους νέους.

Πρόγραμμα Erasmus+
Μέσω του Προγράμματος «Erasmus+», νέοι μεταξύ 17 – 30 ετών έχουν την δυνατότητα να προσφέρουν υπηρεσίες σε εθελοντική βάση , για περίοδο από 2 μέχρι και 12 μήνες σε τοπικό δημόσιο φορέα ή μη κυβερνητική οργάνωση στο εξωτερικό, η οποία ασχολείται με θέματα που τους ενδιαφέρουν, όπως το περιβάλλον, ο πολιτισμός, ο αθλητισμός και η κοινωνική προσφορά.

Δημοτικά και Κοινοτικά Συμβούλια Νεολαίας
Τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη αναπτύχθηκε ραγδαία ο θεσμός των Δημοτικών και Κοινοτικών Συμβουλίων Νεολαίας. Η λειτουργία του θεσμού στην Κύπρο ξεκίνησε περί τα τέλη του 2001 – αρχές του 2002, με τη στήριξη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του ONEK. Τα Δημοτικά και Κοινοτικά Συμβούλια Νεολαίας αποτελούν μια δομή συνεχούς και ουσιαστικής σύνδεσης και διαλόγου της νεολαίας με τις Δημοτικές και Κοινοτικές Αρχές. Δίνει παράλληλα τη δυνατότητα σε ομάδες νέων και Οργανώσεις Νεολαίας – Μαθητικές, Φοιτητικές, Εθελοντικές, Κοινωνικές, Πολιτικές, Πολιτιστικές, Περιβαλλοντικές καθώς και σε άτυπες ομάδες νέων – να έχουν ενεργή συμμετοχή στα θέματα που τους αφορούν και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στα πλαίσια του Δήμου ή της Κοινότητάς τους.

2. Δημιουργική Απασχόληση

Πολύκεντρα Νεολαίας.
Ο Οργανισμός έχει εντάξει στις προτεραιότητες του τη δημιουργία Πολυκέντρων Νεολαίας, έχοντας σαν στόχο οι νέοι να αξιοποιούν σωστά και δημιουργικά τον ελεύθερο τους χρόνο στους χώρους αυτούς. Τα Πολύκεντρα Νεολαίας είναι χώροι ελεύθερης έκφρασης και δημιουργικής απασχόλησης των νέων, οι οποίοι συμβάλλουν στην κινητοποίηση τους για συμμετοχή στα κοινά. Στους χώρους των Πολυκέντρων λειτουργούν εργαστήρια από επαγγελματίες εκπαιδευτές. Το πρώτο Πολύκεντρο Νεολαίας λειτουργεί το 2005 στην Λευκωσία. Ακολουθεί η λειτουργία του Πολυχώρου Λεμεσού, και το 2009 λειτουργεί το Πολύκεντρο Νεολαίας Πάφου.

Παιγνιοθήκες
Είναι οργανωμένοι χώροι με παιχνίδια, όπου παιδιά ηλικίας 4-12 χρόνων και παιδιά/ έφηβοι με ειδικές ανάγκες, μπορούν να παίζουν ατομικά ή σε ομάδες, με τη συμμετοχή προσωπικού/ συνεργατών του Οργανισμού, αλλά και των γονιών τους, Δωρεάν! Σήμερα λειτουργούν 6 Παιγνιοθήκες παγκύπρια, σε χώρους που παραχωρούνται από τους Δήμους αντίστοιχα.

3. Ευκαιρίες Χρηματοδότησης

Πρωτοβουλίες Νέων
Το 2008 τέθηκε σε εφαρμογή το συγκεκριμένο Πρόγραμμα το οποίο αφορά σε επιχορηγήσεις Δραστηριοτήτων που διοργανώνονται από νέους και οργανωμένα σύνολα στην Κύπρο. Στόχος του προγράμματος είναι η παροχή κινήτρων στους νέους για κινητικότητα και ενεργό συμμετοχή στα πολιτιστικά, αθλητικά, πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα της Κύπρου, καθώς και η ενθάρρυνση της χρήσης της μεθόδου της άτυπης, μη τυπικής μάθησης, καθώς και η συμβολή στη δημιουργία ενεργών πολιτών μέσω του εθελοντισμού.

Erasmus+
Ο ΟNEK είναι η Εθνική Υπηρεσία για τη διαχείριση του εν λόγω Προγράμματος και συγκεκριμένα του τομέα της Νεολαίας και της μη τυπικής μάθησης. Το “Erasmus+” προσφέρει ευκαιρίες χρηματοδότησης για Κινητικότητα ατόμων από όλους τους τομείς προς άλλες συμμετέχουσες χώρες για σκοπούς Εκπαίδευσης, Κατάρτισης, Εθελοντισμού και ανταλλαγών νέων, συνεργασίες μεταξύ Ιδρυμάτων / Οργανισμών Εκπαίδευσης / Κατάρτισης / Νεολαίας και άλλων σχετικών Οργανισμών από τις συμμετέχουσες χώρες. Στόχος είναι η ανάπτυξη καινοτομίας και ανταλλαγής καλών πρακτικών και δράσεις που αποσκοπούν στην υποστήριξη των Ευρωπαϊκών πολιτικών στους τομείς ενδιαφέροντος του Προγράμματος.

Νεανική Επιχειρηματικότητα
Ο ΟΝΕΚ στηρίζει ενεργά το εν λόγω Πρόγραμμα το οποίο διαχειρίζεται το Υπουργείο Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού (Υπηρεσία Βιομηχανικής Ανάπτυξης), ως ο φορέας υλοποίησης του Σχεδίου. Το Πρόγραμμα αποσκοπεί στην ανάπτυξη, υποστήριξη και προώθηση της επιχειρηματικότητας σε νέους και νέες, μέσω χρηματοδοτικών ενισχύσεων και εκπαιδευτικών σεμιναρίων κατάρτισης για τη δημιουργία νέων και βιώσιμων μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, στη χρήση καινοτόμων μεθόδων παραγωγής και προώθησης των προϊόντων και υπηρεσιών, στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας στον τομέα του περιβάλλοντος και γενικά στην προώθηση σύγχρονων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων με στόχο τη δημιουργία δυναμικών, εξελίξιμων και ανταγωνιστικών επιχειρήσεων.

4. Πληροφόρηση

ΚΕΠΛΗ
Τα Κέντρα Πληροφόρησης Νέων λειτουργούν με βάση τα πρότυπα των Youth Information Centres της Ευρώπης και τους κανόνες του European Youth and Information Counseling Agency (ERYICA). Βασικός σκοπός των κέντρων είναι να παρέχουν την πρώτη γενική πληροφόρηση σε μια σειρά θεμάτων που άπτονται των ενδιαφερόντων τους. Παράλληλα, στόχος τους είναι να καθοδηγήσουν τους νέους στα πρώτα τους βήματα προς την πλήρη ένταξή τους στην κοινωνία ως ανεξάρτητα άτομα, αλλά και να τους βοηθήσουν στην αντιμετώπιση δυσκολιών που τους παρουσιάζονται. Αυτό γίνεται προσφέροντάς τους ενημέρωση, μέσω διαφόρων τρόπων παρέμβασης, αλλά και συμβουλευτικές υπηρεσίες (Νομικές συμβουλές, Επαγγελματικός Προσανατολισμός, Ψυχολογική στήριξη). Όλες οι Υπηρεσίες παρέχονται ΔΩΡΕΑΝ. Επιπλέον στο χώρο υπάρχει ΕΛΕΥΘΕΡΗ πρόσβαση στο ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ & χρήση Η/Υ, γίνεται Ενημέρωση και Καθοδήγηση για τα προγράμματα και υπηρεσίες του ΟΝΕΚ, πραγματοποιούνται σεμινάρια/εργαστήρια και άλλες ψυχαγωγικές, κοινωνικές και αθλητικές εκδηλώσεις καθώς και πληροφόρηση για πολιτικές και ευκαιρίες που υπάρχουν στην Ευρώπη για νέους αφού τα ΚΕΠΛΗ αποτελούν σημεία επαφής του Eurodesk Κύπρου. Κύριος στόχος Το Eurodesk Κύπρου σκοπός του είναι, η παροχή πληροφόρησης σχετικά με Ευρωπαϊκές πολιτικές και ευκαιρίες που ενδιαφέρουν τους νέους και άτομα τα οποία ασχολούνται με τη νεολαία. Το Eurodesk χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσα από το Πρόγραμμα Erusmus+ και λειτουργεί σε 33 ευρωπαϊκές χώρες. Με το Eurodesk, δίνεται η ευκαιρία για άμεση πρόσβαση σε εξειδικευμένες και ακριβείς πληροφορίες, σ’ ένα ευρύ φάσμα θεμάτων όπως: εργασία, σπουδές, κινητικότητα, εθελοντισμό, χρηματοδότηση, ανταλλαγές, μη τυπική μάθηση κ.α.

5. Συμβουλευτικές Υπηρεσίες

Στο πλαίσιο των Συμβουλευτικών Υπηρεσιών ο ΟΝΕΚ λειτουργεί μια σειρά από προγράμματα που στόχο έχουν να βοηθήσουν στην πρόληψη και αντιμετώπιση διαφόρων ψυχοκοινωνικών θεμάτων. Μεταξύ των προγραμμάτων αυτών είναι η Γραμμή Επικοινωνίας Στήριξης και Συμβουλευτικής 1410 και η Συμβουλευτική μέσω Διαδικτύου οι οποίες απευθύνονται σε όλους όσους θέλουν να πάρουν υπεύθυνες απαντήσεις για θέματα που αφορούν στην καθημερινότητά τους, αλλά και για πιο σύνθετα θέματα όπως ουσίες εξάρτησης, θέματα σεξουαλικότητας, διατροφικές διαταραχές κ.α. Οι Συμβουλευτικές Υπηρεσίες ΠΡΟΤΑΣΗ μέσω των οποίων παρέχεται στήριξη και συμβουλευτική σε νεαρά άτομα, ζευγάρια και οικογένειες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη ζωή τους. Απευθύνονται επίσης σε παιδιά, έφηβους και νεαρά άτομα που θέλουν να μοιραστούν τις προσωπικές τους ανησυχίες εμπιστευτικά με κάποιο εξειδικευμένο Σύμβουλο. Τα Κέντρα Πρόληψης «Μικρή Άρκτος» Λεμεσού και Λευκωσίας μέσω των οποίων προωθείται η ανάπτυξη προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων, η ενδυνάμωση των προστατευτικών παραγόντων και ο περιορισμός των παραγόντων εκείνων που μπορούν να οδηγήσουν το άτομο στη χρήση ουσιών, σε μια εξαρτητική σχέση ή δραστηριότητα και οποιαδήποτε βλαπτική ή και παραβατική συμπεριφορά. Το Πρόγραμμα «Ασφαλούς Νυχτερινής Διασκέδασης» (Safer Nights), το οποίο δραστηριοποιείται σε χώρους που συχνάζουν οι νέοι κατά τις νυχτερινές τους εξόδους. Στόχος του προγράμματος είναι η μείωση των αρνητικών συνεπειών που μπορεί να προκύψουν από την κατάχρηση αλκοόλ κατά τη νυχτερινή διασκέδαση, είτε αυτές αφορούν τροχαία δυστυχήματα είτε αυτές αφορούν επιθετικές ή αντικοινωνικές συμπεριφορές.

Στο πλαίσιο των Συμβουλευτικών Υπηρεσιών λειτουργούν οι Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Επαγγελματικού Προσανατολισμού, σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Μέσω του Προγράμματος παρέχονται συμβουλευτικές υπηρεσίες Επαγγελματικού Προσανατολισμού σε νέους μέχρι 35 ετών, με στόχο να μπορέσουν να κάνουν όσο το δυνατό πιο ορθές εκπαιδευτικές κι επαγγελματικές επιλογές. Επίσης παρέχονται Νομικές Υπηρεσίες. Βασικά έχουν ως αντικείμενο τους την παροχή πρώτης νομικής συμβουλής σε νέους έως 35 χρονών για οποιοδήποτε θέμα τους ενδιαφέρει, καθώς και η ενημέρωση τους για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, όπως αυτά απορρέουν από το Κοινοτικό και Εθνικό δίκαιο.

6. Παροχές προς τους νέους

Ευρωπαϊκή Κάρτας Νέων
Ο θεσμός της Ευρωπαϊκής Κάρτας Νέων εξακολουθεί να λειτουργεί. Βασικά είναι εκπτωτική κάρτα για νέους από 13 μέχρι 30 χρόνων και εξασφαλίζει εκπτώσεις σε εκατοντάδες προϊόντα και υπηρεσίες στην Κύπρο και σε άλλες 42 χώρες της Ευρώπης. Οι σκοποί και επιδιώξεις της Ευρωπαϊκής Κάρτας Νέων αφορούν στην ευημερία, στην προστασία των Νέων, στην κοινωνική, πολιτιστική και πνευματική ανάπτυξή τους και την ενθάρρυνση της διακίνησής τους.

Ξενώνας Νέων
Ο Ξενώνας Νέων λειτουργεί στη Λευκωσία από το 2011. Στεγάζεται σε αναπαλαιωμένο κτίριο το οποίο βρίσκεται στην περιοχή της Χρυσαλινιώτισσας στην εντός των τειχών πόλη. Σ’ αυτό μπορούν να φιλοξενούνται μέχρι και 20 άτομα.

Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου

Διανύοντας την τέταρτη δεκαετία

Με τον Αγαμέμνονα του Αισχύλου, στο Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας, ο νεοσύστατος Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου (ΘΟΚ) άνοιξε την αυλαία του στις 18 Νοεμβρίου 1971. Η Κυπριακή Δημοκρατία κατάφερε να αποκτήσει το κρατικό της θέατρο, έντεκα μόλις χρόνια μετά την ανακήρυξή της σε ανεξάρτητο κράτος (1960). Είχε προηγηθεί επαγγελματική θεατρική δραστηριότητα δεκαετιών ενώ τα πολύ δυναμικά πρώτα χρόνια της ανεξάρτητης ζωής του τόπου, έδωσαν το έναυσμα γι’ αυτή την αποφασιστική εξέλιξη στην ιστορία του κυπριακού θεάτρου.

Σήμερα, σαράντα τέσσερα χρόνια μετά, η προσφορά του ΘΟΚ στα θεατρικά δρώμενα έδωσε μια νέα καλλιτεχνική ώθηση στον τόπο. Με δύο θεατρικούς χώρους και τη λειτουργία τριών καθιερωμένων σκηνών, ο ΘΟΚ παρουσιάζει έντεκα έως δεκατρείς παραγωγές ανά θεατρική περίοδο, δίνοντας συνολικά γύρω στις 300 παραστάσεις το χρόνο.

Με 44 χρόνια θεατρικής προσφοράς το κρατικό θέατρο της Κύπρου μετρά μέχρι σήμερα [2015] 430 παραγωγές στο ενεργητικό του, γράφοντας έτσι μια πλούσια πλέον ιστορία στη θεατρική ζωή.

Οι σκηνές και οι θεατρικοί χώροι

Οι τρεις σκηνές που συνθέτουν σήμερα την εικόνα της σκηνικής δραστηριότητας του ΘΟΚ είναι η Κεντρική, η Νέα, και η Σκηνή 018 με ευρύ ρεπερτόριο, που καλύπτει ποικίλες ανάγκες: αρχαίο, κλασικό, μοντέρνο, πειραματικό, ξένο, νεοελληνικό, κυπριακό.

Η Κεντρική Σκηνή, που είχε για αρκετά χρόνια ως έδρά της το Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας, ανεβάζει μεγάλες, κυρίως, παραγωγές κλασικού και σύγχρονου ρεπερτορίου και αρχαίου δράματος. Σημαντικοί συγγραφείς – όπως ο Σαίξπηρ, ο Μολιέρος, ο Γκολντόνι, ο Ίψεν, ο Τσέχωφ – και αξιόλογα έργα από το παγκόσμιο ρεπερτόριο, έργα πολλών νεοελλήνων και Κύπριων συγγραφέων τίμησαν την Κεντρική Σκηνή του ΘΟΚ και τιμήθηκαν από αυτήν.

Από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ίδρυσης του ΘΟΚ, έγινε αισθητή η ανάγκη για μια ακόμα σκηνή, πιο ευέλικτη ως προς τα μεγέθη, η οποία να παρουσιάζει ολιγοπρόσωπα έργα του σύγχρονου δραματολογίου. Το 1976 και με την επωνυμία Δεύτερη Σκηνή, παρουσίασε στο κοινό το εναρκτήριο έργο της, τον Επιστάτη του Πίντερ. Το φθινόπωρο του 1994 θεσμοθετήθηκε η Νέα Σκηνή του ΘΟΚ, δίνοντας παραστάσεις σε τακτική πια βάση και αποκτώντας, δύο χρόνια αργότερα, την πρώτη της έδρα. Το καινούργιο θέατρο –το πρώτο ιδιόκτητο θέατρο του Οργανισμού, στο χώρο των τεχνικών εργαστηρίων– εγκαινιάστηκε το 1996 με το έργο του Χιου Λέναρντ Ντα. Με την ανέγερση του νέου κτηρίου Θεάτρου ΘΟΚ, ο χώρος έχει μετανομαστεί σε «Θέατρο Αποθήκες ΘΟΚ». Η Νέα Σκηνή, που στεγάζεται στο νέο Θέατρο ΘΟΚ, παρουσιάζει δύο έως τρεις παραγωγές ανά θεατρική περίοδο, ενώ φιλοξενεί και παραγωγές άλλων θιάσων.

Ένα καινούργιο άνοιγμα γίνεται το 2001, με την έναρξη της λειτουργίας ενός νέου θεατρικού χώρου, στο Θέατρο Αγοράς Αγίου Ανδρέα, που θα στεγάσει την τότε Πειραματική Σκηνή του Οργανισμού. Εναρκτήριο έργο, η Δεσποινίς Μαργαρίτα του Ρομπέρτο Ατάυντε. Με στόχο την έρευνα και την παρουσίαση σύγχρονων αναζητήσεων του θεάτρου, η Πειραματική Σκηνή είχε δώσει νέους προσανατολισμούς στο ρεπερτόριο του ΘΟΚ, βήμα σε εναλλακτικές σκηνοθετικές προσεγγίσεις, προσφέροντας ευτυχείς στιγμές στη σύγχρονη πορεία του Οργανισμού.

Οι σκηνές του ΘΟΚ έχουν επίσης φιλοξενήσει παραγωγές ιδιαίτερης τεχνικής και καλλιτεχνικής κατεύθυνσης, όπως το μαύρο θέατρο, το θέατρο σκιών, το χοροθέατρο.

Η Σκηνή 018, δίνοντας την πρώτη της παράσταση, την άνοιξη του 1976, με τον Παπουτσωμένο γάτο του Μπράιαν Γουέυ στο Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας, καθιέρωσε εξ’ αρχής ένα ψηλό επίπεδο στις παραγωγές της. Όλα αυτά τα χρόνια συνεχίζει αδιάλειπτα τη λειτουργία της, παρουσιάζοντας μία ή δύο παραγωγές κάθε χρόνο, με παραστάσεις σε όλη την Κύπρο χαρίζοντας μαγευτικά πρωινά στους νεαρούς φίλους του θεάτρου.

Η διαδρομή του ΘΟΚ στο αρχαίο δράμα

Ο ΘΟΚ με σεβασμό στην ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά παρουσιάζει παραγωγές αρχαίου δράματος σε διεθνή Φεστιβάλ, στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, σε θερινές σκηνές και αρχαία θέατρα της Ελλάδας και της Κύπρου. Ο ΘΟΚ έλαβε μέρος για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Επιδαύρου το καλοκαίρι του 1980, με μια παράσταση σταθμό, τις Ικέτιδες του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Νίκου Χαραλάμπους. Μέχρι σήμερα, έχει παρουσιάσει στο αργολικό θέατρο 30 συνολικά παραγωγές, -με έργα των τριών τραγικών ποιητών, καθώς και έργα του Αριστοφάνη και του Μενάνδρου-, πολλές από τις οποίες θεωρήθηκαν δημιουργικές και γόνιμες καλλιτεχνικές προτάσεις.

Ο ΘΟΚ και η συνολική θεατρική ανάπτυξη της Κύπρου

Ο Οργανισμός από το 1979 και εξής έθεσε αποφασιστικά νέους στόχους για αποτελεσματικότερη συμβολή στη συνολική θεατρική ανάπτυξη του τόπου εστιάζοντας τις προσπάθειες του, παράλληλα με τις δικές του παραγωγές, σε πλειάδα πρόσθετων δραστηριοτήτων. Το Τμήμα Θεατρικής Ανάπτυξης, -που ανέπτυξε πλήρως την εμβέλεια της δράσης του το 1986, ασχολείται με την επιχορήγηση των θιάσων της Κύπρου και τη στήριξή τους σε θέματα υποδομής, τη βελτίωση των θεατρικών χώρων και τη δημιουργία νέων, το σχολικό και το ερασιτεχνικό θέατρο, την ενίσχυση του κυπριακού θεατρικού έργου με διαγωνισμούς συγγραφής και άλλα κίνητρα. Τέλος, δραστηριοποιείται με εκδηλώσεις, διαλέξεις και σεμινάρια με στόχο την επιμόρφωση πάνω σε θεατρικά ζητήματα των καλλιτεχνών, των εκπαιδευτικών αλλά και του κοινού.

Ιδιόκτητη στέγη ΘΟΚ

Η ανέγερση του νέου κτηρίου Θεάτρου ΘΟΚ ολοκληρώθηκε το 2012 ύστερα από διαγωνισμό και ανάθεση του σχεδιασμού στο αρχιτεκτονικό γραφείο Χαρίλαου Κυθρεώτη και εκτέλεση στην εταιρεία Μιλτιάδη Νεοφύτου Λτδ.

Τα εγκαίνια τελέστηκαν στις 28 Οκτωβρίου 2012 από τον τέως πρόεδρο της Δημοκρατίας Δημήτρη Χριστόφια.

Το κτήριο διαθέτει δύο αίθουσες παραστάσεων, την Κεντρική Σκηνή-Αίθουσα Εύης Γαβριηλίδης και τη Νέα Σκηνή. Στην Κεντρική Σκηνή-Αίθουσα Εύης Γαβριηλίδης, οι 397 θέσεις των θεατών περιστοιχίζουν τη σκηνή σε τρία επίπεδα, την πλατεία, τον πρώτο και τον δεύτερο εξώστη.

Στο τέλος του φουαγιέ η μικρότερη Νέα Σκηνή θυμίζει ανοιχτό εργαστήρι, με απλούς εξώστες στην περίμετρο. Έχει χωρητικότητα 150 θέσεων σε δύο επίπεδα, την πλατεία και τον πρώτο εξώστη.

Στο κάτω επίπεδο του φουαγιέ, που είναι προσβάσιμο από τις ράμπες, βρίσκεται το εστιατόριο του θεάτρου. Το κτήριο διαθέτει αίθουσες δοκιμών, τα γραφεία του Οργανισμού, βιβλιοθήκη και πωλητήριο. Έχει ακόμα εκθεσιακούς χώρους και αίθουσες συνεδριάσεων που το καθιστούν έτσι κέντρο πολλαπλών θεατρικών δραστηριοτήτων και εκδηλώσεων.

Βραβεία Θεάτρου Κύπρου

Τα Βραβεία Θεάτρου θεσμοθετήθηκαν το 2001 (μέχρι το 2014 ονομάζονταν Βραβεία Θεάτρου ΘΟΚ) και απονέμονται σε καλλιτέχνες που ξεχώρισαν με την εργασία τους σε κυπριακή παραγωγή στους ακόλουθους τομείς της τέχνης του θεάτρου: θεατρική γραφή/διασκευή/σύνθεση κειμένου, σκηνοθεσία, σκηνογραφία, ενδυματολογία, μουσική, χορογραφία/κίνηση, σχεδιασμός φωτισμών/πολυμέσων και υποκριτική. Απονέμεται επίσης βραβείο συνολικής προσφοράς. Βραβεύονται οι άνθρωποι που, μέσα από την τέχνη, προσφέρουν στους συμπατριώτες τους απλόχερα γνώση, αισθητική καλλιέργεια, μόρφωση και ψυχαγωγία. Για την απονομή των βραβείων συστήνεται ανεξάρτητη κριτική επιτροπή. Μέχρι τις μέρες μας έχουν τιμηθεί κορυφαίοι καλλιτέχνες του θεάτρου.

Το διεθνές πρόσωπο του ΘΟΚ

Ο ΘΟΚ έχει συμμετάσχει σε διεθνή θεατρικά φεστιβάλ και έχει περιοδεύσει σε όλο σχεδόν τον κόσμο, δίνοντας παραστάσεις στην Ελλάδα, την πρώην Σοβιετική Ένωση, τη Ρωσία, τη Βουλγαρία, τη Γερμανία, τη Δανία, την Αίγυπτο, τη Συρία, τη Βρετανία, τις ΗΠΑ, φτάνοντας ως την Κίνα.

Με στόχο το ευρωπαϊκό άνοιγμά του, ο ΘΟΚ έχει συνάψει συνεργασίες και έχει μετάσχει σε συμπαραγωγές με ευρωπαϊκούς θεατρικούς οργανισμούς και συμμετέχει σε διεθνείς οργανισμούς, όπως η Σύνοδος των Θεάτρων της Ευρώπης (ETC-CTE). Ακόμα έχει προβεί στη σύναψη διμερών συμφωνιών (πρωτόκολλο συνεργασίας με Εθνικό Θέατρο Ελλάδος, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, το Κρατικό Θέαετρο «Marin Sorescu» της Κραϊόβας στη Ρουμανία, το Θέατρο Nowy του Poznan στην Πολωνία) και σε συνεργασία με διεθνούς εμβέλειας σκηνοθέτες.

Η ταυτότητα ενός σύγχρονου οργανισμού

Με τις εμφανίσεις του ο ΘΟΚ έχει καθιερωθεί ως μια θεατρική μονάδα που τη χαρακτηρίζει άψογος επαγγελματισμός, καλλιτεχνική αρτιότητα και δυναμική καλλιτεχνική πρόταση. Έδωσε παραστάσεις που τίμησαν την Κύπρο και συνέβαλε τόσο στην ανάδειξη της πλούσιας ελληνικής θεατρικής κληρονομιάς όσο και στη συνάντηση διαφορετικών πολιτισμών. Ο ΘΟΚ δέχτηκε καλλιτεχνικές προτάσεις από ανθρώπους με διαφορετικές πολιτισμικές καταβολές και κατάφερε η φωνή του να φτάσει σε μακρινά μέρη του κόσμου.

Τετρακόσιες παραγωγές: Μια αναδρομή στις παραστάσεις του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου
Four hundred productions: A review of the plays staged by the Cyprus Theatre Organisation